Vì sao người ta không chịu cách ly mà còn đi khắp nơi lây bệnh cho cộng đồng? Vì sao người ta thấy vui khi ném đá vào xe khách? Vì sao người ta có thể kiếm tiền bằng cách hại người khác?

Hay đơn giản như vì sao học sinh đánh giá 1 sao cho ứng dụng dạy học online?

Mình cho rằng tất cả đau khổ và độc ác của con người đều do vô minh mà ra. Vậy vô minh là gì và làm sao hết vô minh?

Hôm nay #TNGKNV đau khổ và vô minh.

Hôm qua mình trả lời comment của một bạn: “Anh rất hay để ý nhưng rất ít để tâm”. Bạn bảo mình viết một bài về câu này đi. Ừ cũng có lí.

Để ý và để tâm giống hay khác nhau? Hôm qua mình có nói thêm là có thể hình dung nó giống như sự khác biệt giữa hear và listen, see và watch vậy. Một cái là nghe vì không bị điếc, nghe một cách tự động, dù có muốn cũng không ngăn lại được (hear), còn một cái là chú ý lắng nghe (listen). See là thấy vì không mù, watch là chăm chú nhìn một thứ gì đó (TV, phim..)

“Để ý” có thể có cả hai chế độ là tự động (automatic) hoặc chủ động (manual). Tự động thì giống như hear và see vậy, khi mình gặp qua, tiếp xúc qua hoặc trải qua một điều gì đó, trong đầu mình sẽ tự động ghi nhớ những điều khiến mình cảm thấy ấn tượng, có thể lúc đó mình cũng không biết là mình đã để ý điều đó, đến thời điểm khác tự nhiên nhớ lại. Chế độ chủ động của “để ý” rất lợi hại và có thể luyện tập để nâng cao dần. Khả năng để ý chủ động là khi mình để cho tâm trí tập trung cao độ kèm theo chủ động ghi nhớ và phân tích một điều gì đó. Tùy vào tâm tính và thể chất, trí não riêng của từng người mà khả năng để ý này cao hay thấp, với những đối tượng khác nhau thì lực ghi nhớ và phân tích cũng khác nhau. Điều này thể hiện ở việc đứa này học giỏi hơn đứa khác (mức độ chăm chỉ như nhau), hoặc cùng một đứa nhưng học môn này nhanh hơn, giỏi hơn các môn khác..

Để tâm là khi mình để cho một điều gì đó tác động đến tình cảm, cảm xúc của mình, hay nói đơn giản là mình để nó xâm chiếm tâm trí, đi vào trong tim mình. Thường thì người ta không thể chủ động được trong việc để tâm này, đặc biệt là với người hay việc mà họ ghét. Người thương thấy vậy mà bỏ dễ hơn.

Khi đến một nơi xa lạ hoặc gặp một người lạ, người để ý sẽ nhanh chóng quan sát, ghi nhớ, phân tích mọi thông tin và những suy đoán liên quan. Nếu thấy không có gì đặc biệt đáng chú ý, họ sẽ không để tâm những thứ mới lạ đó tác động đến cảm xúc của mình nhiều nữa, chỉ bình đạm như thường. Trái lại một người khác có thể quá hào hứng hoặc hồi hộp mà bị thu hút hoàn toàn bởi người mới, cảnh mới đến độ chẳng để ý đến điều gì, họ không chỉ “để tâm” mà tâm trí hoàn toàn bị dẫn dắt và chiếm lĩnh.

Khả năng “để ý” cũng tạo nên sự khác biệt đối với việc đọc sách hay tìm hiểu thông tin. Cùng đọc một quyển sách giống nhau nhưng một người có thể rút ra 20 điều ghi nhớ, người khác cho dù thuộc lòng cũng chỉ ấn tượng đôi ba điều và sẽ nhanh chóng quên đi hoặc không hề vận dụng.

Nếu để ý mọi lúc mọi nơi, ta có thể học tiếng Anh trên bản tin, khi chơi games hoặc cả khi đang đi trên đường; cập nhật kiến thức xã hội từ tất cả những nguồn mà ta tiếp xúc… Điều này giúp tiết kiệm rất nhiều thời gian tra cứu và học hỏi, vì gọi là “để ý” thì sẽ rất khó quên.

Khả năng này có thể luyện tập và phát triển. Trước hết cần dọn sạch tâm trí. Như các bài trước mình đã nói qua: tâm trí người bình thường sẽ có rất nhiều suy tưởng miên man liên tục xuất hiện để khiến mình mất tập trung. Nhiều khi ta nhìn mà không thấy, nghe mà không nhớ là do tâm trí đang bị dẫn dắt theo một điều gì đó trong đầu. Việc dọn dẹp này có thể làm mọi lúc, mọi nơi. Cứ khi nào “thấy” mình đang chạy theo suy nghĩ hay cảm xúc trong đầu thì dừng lại, chiếm lại quyền chủ động để tập trung (để ý) vào thứ mình muốn. Đó là cách tăng trưởng khả năng “để ý”.

Nếu như để ý là việc chủ động đưa thứ gì đó vào trong tâm trí mình, giống như việc in lên giấy, thì đối với việc để tâm mình lại phải chủ động ngăn chặn để không cho cảm xúc không mong muốn in vào tâm trí mình. Yêu thương một ai đó thì không nói, nhưng oán ghét, thù hận hoặc bị hấp dẫn thì rất nên kiểm soát vì nếu không sẽ đánh mất bản thân và làm ra nhiều thứ tai hại, hoặc chẳng làm được gì. Từ chuyện đơn giản như ai đó đánh giá mình một câu, mình buồn bực mấy ngày, mỗi khi gặp lại người đó là khó chịu cho đến ấn tượng xấu hay “cuồng” một người nào, những điều này một người làm chủ được tâm trí sẽ không rơi vào bị động.

Cũng giống như cách thực hành việc “để ý”, khi tâm trí mình sạch sẽ, trống trải, dần dần khả năng kiểm soát của mình đủ mạnh, mình có thể quyết định xem thứ gì được phép xuất hiện ở đây, thứ gì thì không. Điều này không quá khó, chỉ cần thường xuyên luyện tập, mỗi phút mỗi giây thôi. Việc luyện tập này khi có chút thành tựu thì nó sẽ trở thành một cơ chế tự động, không cần lúc nào cũng phải khó chịu vì những suy nghĩ lung tung trong đầu nữa.

Khi thành công kiểm soát tâm trí thì mình có thể để ý đến mọi thứ và không để tâm điều gì cả.

Việc kiểm soát tâm trí này giống như phát quang bụi rậm, dọn rác vậy. Khi thành công thì tâm mình như một vùng bằng phẳng, sạch đẹp giữa một khu rừng rậm của nội tâm. Lúc này những cảm xúc và suy nghĩ không mong muốn sẽ không thể xuất hiện trong tâm mình nữa.

Sau đó chính là việc buông bỏ khả năng kiểm soát đó. Không cần kiểm soát nữa. Mở cửa tự do cho mọi thứ đến và đi. Khi đó chuyện vui cũng không khiến mình phát cuồng, chuyện buồn cũng không khiến mình thê thảm, chuyện bực bội không khiến mình phát điên.. Mình nhận ra tụi nó có đến đây và biết là nó chỉ đi ngang qua thôi. Ở giai đoạn này, dù mình mở cửa thoải mái nhưng mấy thứ bậy bạ cũng ít khi dám xuất hiện lắm, giống như nơi sạch sẽ thì sẽ ít có côn trùng vậy.

Mình có thể bỏ qua bước “kiểm soát” mà trực tiếp “thả rông” không? Theo mình thì không. Điều này có thể hình dung hai người cùng đứng dưới chân núi, nhưng một người đã leo lên đỉnh núi còn một người chưa leo lên bao giờ. Cùng đứng đó nhưng cảm nhận và mọi thứ đều hoàn toàn khác nhau. Phải qua bước kiểm soát thì tâm trí mình mới đủ mạnh để bình thản với việc thả rông.

Như vậy có phải biến mình thành một cái máy đầy lý trí, không cảm tình không? Không, mình chỉ không để tâm những thứ không đáng, thứ gì mình để tâm thì sẽ thật sự nghiêm túc, bình tĩnh, sâu sắc, đúng mực và an toàn.

Đó là để ý mà không để tâm.

27.02.2020

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Trước giờ anh chưa từng nói về chủ đề này, vì nghĩ đến thôi là thấy rất buồn, và người ta cũng tranh cãi nhiều rồi. Người phụ nữ có quyền lựa chọn hay sinh mạng có quyền được sống? Rồi thai nhi bao nhiêu ngày tuổi thì được tính là sinh mạng? Rồi những thai nhi khuyết tật có quyền được sống không? Rồi nếu sinh ra mà không lo được thì có nên bỏ không? Rất nhiều những câu hỏi mà góc nhìn của người ngoài có thể trở thành phán xét và áp đặt, nhiều câu hỏi lại phải tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể mà cân nhắc, nên anh chưa từng nói.

Tinh thần của bài viết này là chỉ nói về việc phá thai, còn người thực hiện hành vi phá thai thì không bàn đến nhé.

Bạn bè anh có một số người đã từng trải qua việc phá thai, cũng có người chọn sinh con và nuôi con một mình. Tất cả những trường hợp đó đều có điểm chung là có thai ngoài ý muốn và đều phải chịu rất rất nhiều đau khổ.

Vậy nên điều đầu tiên cần nghĩ đến, và cũng là điều quan trọng nhất liên quan đến việc phá thai là quan hệ tình dục an toàn, sử dụng các biện pháp phòng tránh một cách thận trọng nhất nếu chưa muốn có thai. Điều này là trách nhiệm đối với bản thân, với người phụ nữ và với cả những đứa con có thể bị phá bởi vì sự bất cẩn hoặc vô tri của chính mình.

Điều thứ hai là nỗi đau. Phá thai là quyết định của hai người, nhưng người chịu khổ chỉ là người phụ nữ. Đầu tiên là ảnh hưởng đến sức khỏe, có thể để lại nhiều di chứng, trong đó có vô sinh. Ảnh hưởng lớn hơn là về mặt tinh thần. Những người từng trải qua việc phá thai đều bị hối hận, ám ảnh rất nhiều, có người lâm vào khủng hoảng tinh thần rất lâu không sao giảm bớt. Những nỗi đau này thì người đàn ông dù muốn cũng không cách nào chia sẻ được.

Thứ ba là nỗi khổ. Thường thì những người phụ nữ vượt qua ý định phá thai mà giữ lại và sinh ra đứa trẻ, họ sẽ hoặc đã bị tác giả của bào thai ruồng bỏ. Những ngày tháng mang thai cho đến khi sinh nở là một chuỗi thật dài những áp lực, bế tắc, lo lắng, đau đớn và hoang mang. Thời gian này nếu không có gia đình bên cạnh thì vượt qua được nó đúng là một phép màu. Sinh con ra được rồi thì lại càng khổ vì phải một mình nuôi con. Bao nhiêu thứ tiền bạc phải lo, rồi con bệnh con đau… đều phải một mình vượt qua tất cả. Biết bao nhiêu là khổ. Thậm chí đến khi con lớn lên một chút, muốn tìm cho mình một hạnh phúc riêng thì cũng phải đắn đo suy nghĩ rất rất nhiều, đối tượng cũng ít. Điều đó cũng rất khổ. Anh rất khâm phục những người mẹ đơn thân như vậy.

Điều thứ tư phải nói đến là sự vô trách nhiệm. Cả hai người đều vô trách nhiệm trong chuyện này khi không quan tâm đến việc phòng tránh thai, nhưng nhiều hơn là ở người đàn ông. Bất kể là anh ta vì lí do còn nhỏ tuổi, chưa có sự nghiệp hay thế nào đi nữa thì việc thuyết phục bạn gái phá thai là một hành vi không đáng mặt đàn ông. Khi mình đã làm ra việc gì thì phải chịu trách nhiệm cho việc đó, huống chi là tạo ra một sinh mệnh. Làm đàn ông mà lại có thể viện lí do này nọ mà đổ hết khổ đau cho người phụ nữ mà ít nhất anh cũng từng nói qua lời yêu thương?!

Mối quan hệ giữa con cái và cha mẹ là một loại duyên phận thiêng liêng giữa người với người. Có rất nhiều người dù rất mong muốn nhưng không thể có con. Và cũng có nhiều trường hợp khi đã từ bỏ đứa con đến với mình thì sau này sẽ không còn duyên với đứa con nào khác nữa. Nên nếu đã có duyên này thì cố hết khả năng mà trân trọng, những khó khăn và đau khổ của việc giữ lại chắc chắn là nhiều, nhưng tất cả rồi cũng sẽ qua thôi. Giữ lại là khổ đau trước mắt, hạnh phúc ở tương lai, còn bỏ đi thì xem như nhẹ người trước mắt, nhưng cũng rất khổ đau, và càng khổ hơn về sau nữa.

Lí do rằng sinh ra chưa chắc sẽ lo được tốt cho con là một lí do nghe có vẻ có trách nhiệm nhưng hoàn toàn ngược lại. Chỉ cần cha mẹ yêu thương và trao cho con những gì tốt đẹp nhất thì dù là ít hay nhiều, sướng hay khổ đứa con cũng không trách họ đâu. Ở đây đa phần là vì họ sợ khổ cho bản thân mà nghĩ đến việc bỏ đi đứa con như trút một gánh nặng mà thôi.

Đợi đến khi có điều kiện tốt hơn thì mới sinh con. Điều kiện sống thế nào là tốt? Một đứa trẻ lớn lên trong vật chất nhưng thiếu sự quan tâm thì có hạnh phúc không? Và đến lúc có điều kiện tốt đó, chưa chắc bạn có thể sinh con nữa. Mà cân nhắc như vậy cũng tốt thôi, nhưng tiền đề là phải cân nhắc trước khi có con chứ không phải khi đã mang thai rồi. Khi mang thai thì chỉ cần nghĩ đến chuyện sinh ra thế nào và nỗ lực ra sao để nuôi con chứ không phải nghĩ bỏ đứa này rồi mai mốt tốt hơn lại sinh đứa khác.

Hoặc là phá thai vì đứa trẻ bị dị tật bẩm sinh? Đây cũng là một lựa chọn vì sự thoải mái của cha mẹ nhiều hơn là vì nghĩ cho đứa con. Bạn đang muốn tước quyền được sống trên đời của nó thì chẳng còn gì để nói là nghĩ cho nó cả. Nó có muốn sống trên đời hay không không phải là tự bạn suy đoán được.

Tóm lại, anh không phải người pro-choice (ưu tiên cho sự lựa chọn của người mẹ) hay pro-life (đã mang thai thì phải sinh con). Quan điểm của anh là thiên về trách nhiệm. Trách nhiệm trước khi mang thai, nếu không hoặc chưa muốn có con thì phải dùng các biện pháp phòng tránh một cách an toàn, nghiêm túc nhất. Trách nhiệm khi có thai: chuyện suy nghĩ xem giữ hay bỏ là quyền của phụ nữ, còn đàn ông thì chỉ có ủng hộ 100%.

Trường hợp cần xem xét phá thai: ảnh hưởng đến tính mạng người phụ nữ (sức khỏe yếu hoặc có bệnh) hoặc người mẹ đang ở tuổi vị thành niên. Còn lại các trường hợp khác thì tùy vào quyết định của người phụ nữ, tuy nhiên phải tiến hành càng sớm càng tốt.

Hãy sống có trách nhiệm, hiểu biết và an toàn. Hãy nghĩ đến việc có con hay không lúc quan hệ tình dục, để đừng phải nghĩ đến có phá thai hay không.

Cầu mong những điều tốt đẹp nhất sẽ đến với những người phụ nữ có thai.

13.12.2019

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Tôi nhớ cảm giác bàng hoàng của mình và sự xôn xao trong dư luận khi lần đầu tiên nghe được tin tức một người trẻ đột tử vì chơi game liên tục trong mấy ngày. Sau đó thì tiếp tục có người chết vì chơi game, người ta cũng dần quen với điều đó, nhưng không lúc nào ngừng cảm thán “vì sao phải hao phí sức khỏe và tính mạng mình vì một trò chơi?!”

Gần đây lại có nhiều tin về người trẻ đột tử vì làm việc quá sức, trong đó mới nhất là cái chết của một người dựng phim trẻ, chết ở tuổi 31. Nếu một người chết vì chơi game, tôi thấy người đó còn được vui vẻ thoải mái trước khi chết, còn chết vì áp lực công việc, vì tăng ca thì thật không biết họ cảm thấy thế nào.

“Có khả năng chịu đựng áp lực” hay "có tinh thần trách nhiệm cao và luôn sẵn sàng cho công việc" đang là một tiêu chí quan trọng của ngày càng nhiều vị trí việc làm trong các bản tin tuyển dụng. Người ta bắt đầu xem đó là một loại “kỹ năng mềm” và có các bài viết hướng dẫn, các khóa học dạy nhau cách “chịu áp lực”.

Những người sử dụng lao động, các ông chủ, bà chủ lớn thì luôn đề cao khả năng chịu áp lực, nói về đam mê cống hiến đến độ một người phải có một loại áp lực nào đó trên người thì sống mới có ý nghĩa, và người càng chịu được nhiều áp lực thì càng đáng nể trọng hơn. Họ dùng các hình ảnh hấp dẫn như “không có áp lực, không có kim cương” để người khác cam tâm tình nguyện nhận lấy áp lực với mong muốn “tỏa sáng” ở tương lai.

Họ nói rằng thanh xuân để làm gì nếu không biết tận dụng để leo cao, để kiếm tiền nhiều nhất có thể! Thanh xuân thật sự là để làm vậy sao?

Hay thanh xuân, ngoài công việc ra, còn là thời gian cho gia đình, bè bạn, người yêu, thời gian để nghiên cứu học hỏi, thời gian để tìm hiểu bản thân, hay ít nhất là thời gian để ăn một bữa ăn tử tế, ngủ một giấc ngủ bình yên.

Có một câu chuyện vui nổi tiếng: Một ông chủ chạy chiếc xe thể thao mới đến công ty, anh nhân viên khen: xe mới của sếp xịn quá! Ông ta cười thân thiện và đáp: nếu anh làm việc 100% khả năng của mình và đóng góp nhiều hơn cho công ty, thì trong ba tháng nữa tôi sẽ lại có xe mới.

“Không có áp lực, không có kim cương”. Đúng vậy, các nguyên tử cacbon bị nén lại qua hàng nghìn năm hình thành nên tinh thể kim cương, điều đó thật đẹp và quý giá, nhưng sự quý giá đó là đối với loài người. Những người trẻ nếu lao vào nhận lấy áp lực thì cũng chỉ như những hạt cacbon, vắt kiệt sức mình hay thậm chí chết đi để hình thành nên viên kim cương cho người khác.

Người trẻ tự nguyện chịu áp lực, tự hi sinh và thay đổi bản thân mình để trở thành một thứ vừa lòng, đẹp mắt người khác như kim cương để rồi sau tất cả thứ mà họ nhận được chỉ là áp lực. Thăng tiến ư, để nhận nhiều áp lực hơn? Tiền ư, có thời gian đâu mà xài? Có thời gian thì tranh thủ ngủ một giấc là tốt rồi.

Trong môi trường công việc, vì sao một người lại có áp lực? Đó là do vị trí của họ chịu trách nhiệm cao? Hay là do họ phải xử lí nhiều vấn đề, nhiều mảng cùng một lúc? Nếu cùng một công việc mà có 2-3 người cùng xử lý thì có áp lực nhiều như vậy nữa không? Đấy, những người chủ không muốn chi nhiều tiền cho một vị trí, nên họ tìm một người “có khả năng chịu áp lực” là vậy. “Khả năng chịu áp lực” là thứ được sinh ra từ nhu cầu giảm chi phí của chủ doanh nghiệp.

Mặt khác, đúng là những người thành công thật sự luôn là người chịu áp lực giỏi hơn người khác. Tuy nhiên điểm khác biệt ở đây chính là họ không xem những thời gian biểu kín kẽ, những hoạt động phải luôn luôn tập trung và tiêu tốn hết thảy thời gian, sức khỏe, tâm trí đó là áp lực. Vì đó là thứ họ yêu thích, đó là đam mê của riêng họ.

Bạn có thể làm thuê cho người khác, góp phần xây dựng ước mơ của họ, góp tiền cho họ mua xe thể thao, nhưng hãy góp kiến thức, kỹ năng, công sức của mình thôi chứ đừng góp cả sức khỏe hay tính mạng mình vào đó.

Áp lực không phải là động lực. Động lực là thứ sản sinh từ bên trong, là lực đẩy khiến mình tiến tới. Còn áp lực là thứ đến từ bên ngoài, luôn muốn đè ép, khống chế mình như một con rối. Áp lực là một thứ công cụ khá chính xác để đo lường xem bản thân mình có thích và hợp với những việc mình đang làm hay không, việc đó có đáng cho mình làm không.

Khi làm việc gì, nếu thấy áp lực hãy tìm cách chia sẻ công việc, đề nghị tăng thêm người hoặc giảm bớt những việc không quan trọng. Nếu đó là việc mình không yêu thích thì tìm cách thay đổi sớm nhất có thể, đừng ở đó mà chịu quá lâu, không đáng đâu. Người ta có thể cười mình thất bại nhưng mình thấy thảnh thơi, còn hơn để họ tôn vinh bằng đủ thứ mỹ từ trong khi chính mình không vui nổi.

Hãy tìm điều mình thật sự thích để làm, khi đó chỉ có động lực, chỉ có niềm vui.

Đừng nghe những lời kích động kiểu tuổi trẻ là phải máu lửa, phải điên cuồng, phải làm ngày làm đêm để tuổi già có tiền trị bệnh. Bệnh đó chính là thứ đến từ việc làm ngày làm đêm. Mà nhiều khi tiền cũng không trị được.

Chúng ta không chỉ sống trong tuổi trẻ hay tuổi già, mà sống chỉ trong hiện tại đây thôi. Nên làm việc thì làm việc, nên nghỉ ngơi thì nghỉ ngơi. Cần cân bằng giữa bận rộn và thảnh thơi ngay lúc này. Hãy sống từ đây đến già, chứ đừng đợi già mới sống. Công việc là một phần cuộc sống, không nên đánh đổi bằng mạng sống.

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

(Bài đã đăng trên Khampha.vn:

Áp lực thanh xuân

khampha.vn

Trong những vũ trụ khác, thế giới tồn tại những quy tắc nào thì anh không biết, còn trong vũ trụ ta đang sống đây, mọi sự đều tồn tại theo những cặp đối lập: Âm – dương, sáng – tối, ngày – đêm, sinh – tử, lợi – hại, thiện – ác… Các yếu tố đó chỉ đơn giản là tồn tại và cân bằng lẫn nhau, còn nhân loại ưa thích mặt nào hơn, dùng mặt nào nhiều hơn thì không phải là việc của vũ trụ.

Sinh hoạt của loài người từ thuở xa xưa chủ yếu là diễn ra vào ban ngày, dưới ánh mặt trời, nên đa phần người ta chuộng những gì có thuộc tính dương; hoặc nói là họ sẽ thể hiện tính dương ra bên ngoài, còn tính âm thì che giấu bên trong, hoặc lãng tránh đi.

Trong một cuộc họp phụ huynh, có hai ông bố là hàng xóm của nhau cùng dự họp chung một lớp. Con của ông này xếp loại giỏi, còn con ông kia loại trung bình. Ông loại giỏi cười hỏi con ông có gặp khó khăn gì trong học tập cần con tôi giúp đỡ không. Ông loại trung bình cười đáp: dù thế nào thì trong lớp cũng phải có người xếp chót, vì sao không thể là con tôi?

Ta không thể biết chính xác vì sao ông loại trung bình lại trả lời như vậy: vì bực tức, vì ông là bậc giác ngộ hay là nguyên nhân nào khác, nhưng thực tế ngày nay ở các trường điểm, trường chuyên, khi gần như tất cả học sinh trong lớp đều xếp loại giỏi, thì sự khác biệt là gì? Khi đó có lẽ một học sinh khá là đứa được mọi người quý trọng nhất, vì nó là nhân tố giúp tất cả những đứa giỏi cảm thấy mình thật giỏi giang chăng?

Cũng như khi rèn luyện thân thể, nếu không có những buổi tập đổ mồ hôi, cả người đau nhức, thì sẽ không thể có một thân thể khỏe mạnh hơn. Hay như một người hành thiện tích đức, nếu không gặp phải những sai lầm, vô tình tạo nghiệp, thì việc hành thiện kia cũng không tích được chút đức nào.

Một thế giới không có người xấu, người ác, thì cũng chẳng còn cái gọi là thiện nhân. Không có âm thì dương cũng không tồn tại nữa. Đó cũng là lí do vì sao Chúa trời không diệt Satan.

Sống và chết cũng là hai mặt đối lập luôn tồn tại trong cuộc sống của loài người. Những ai đang sống thì cũng đều phải chết. Nhưng giữa sự sống và cái chết thì người ta có yêu quý thứ nào hơn, và thứ nào cần thiết hơn với con người?

Trong tiếng Anh, động từ bear rất ít khi được dùng nếu so với thể quá khứ phân từ của nó là từ born. Khi người ta nói về năm sinh của mình hoặc ai đó, đều dùng “I was born in…”. Được sinh ra là một câu bị động. Người ta không thể lựa chọn mình được sinh ra ở cặp cha mẹ nào, thân thể có khỏe mạnh và trọn vẹn hay không, giới tính của mình là gì, trí thông minh của minh bao nhiêu điểm… cuộc sống của con người bắt đầu bằng thể bị động như vậy.

Đã sinh ra thì phải sống, và người ta bắt đầu thực hiện các hành vi chủ động trong cuộc sống hàng ngày của họ, sống cho đến chết. Quá trình sống có thật sự là chủ động hay không? Có lẽ là rất ít, vì người ta sống trong gia đình, xã hội và họ dạy dỗ, tác động, dẫn dắt, dụ dỗ lẫn nhau… nên sống có khi cũng là một quá trình bị động.

Đa phần những người đang sống đều ít khi quan tâm đến sự sống của chính mình. Sự sống đó là sức khỏe về thể chất và tinh thần, là những việc mà họ thật sự chủ động làm trong đời. Chỉ đến khi ngã bệnh, hoặc thật sự chán ngán, thất bại, áp lực… trong những tình huống bắt buộc như vậy người ta mới nhìn nhận lại quá trình sống của mình.

Người ta không mấy khi nghĩ về sự sống, nghĩ xem mình muốn làm gì với cuộc đời mình đang có, mà chỉ nghĩ mình sẽ làm gì để thành đạt trên con đường mình chọn, để được người khác công nhận mà thôi. Và người ta càng ít nghĩ hơn về cái chết.

Chúng ta đang sống đây mà còn khó khăn khi nghĩ về sự sống, huống chi là cái chết – thứ mà chưa ai từng trải qua. Mà thật ra cũng có, một số người kể chuyện hay viết sách về việc họ trở về từ cõi chết như thế nào và thậm chí mô tả về nó.. nhưng người sống thì có mấy ai quan tâm và tin điều đó chứ?

Theo đặc tính về hai mặt đối lập, cái chết cũng cần thiết y như sự sống. Nếu không còn cái chết, thì sống dù có tiếp tục tồn tại cũng không gọi là sống nữa. Thân thể con người từ khi sinh ra, lớn lên đến một độ tuổi trưởng thành thì sẽ dần lão hóa, các tế bào chết đi nhiều hơn lượng tái sinh, cơ, xương, khớp thoái hóa.. sự sống tiến về cái chết như bình minh đi về phía hoàng hôn.

Con người cần cái chết, vì một đời sống như hiện tại đã là vừa đủ. Đến một lúc nào đó, không chết thì làm gì? Có lẽ khi một người trả lời được câu hỏi “không chết thì làm gì?” là lúc họ sẽ không còn bị sinh tử trói buộc nữa – theo tất cả ý nghĩa của điều này.

Còn lại thì chúng ta đều cần cái chết, nhưng việc kết thúc một hành trình, việc buông bỏ những gánh nặng, như một sự an nghỉ sau bao ngày bôn ba trong cuộc đời này.

Có một người thầy từng nói với anh rằng thầy nghiên cứu thuật dưỡng sinh không phải là để sống lâu hơn, mà là để được sống đúng với tuổi trời, tức là bản thân mình sinh ra có bao nhiêu thọ mệnh, thân thể này có “hạn sử dụng” bao nhiêu năm thì dùng hết là đẹp nhất. Những bậc giác ngộ đều có khả năng biết trước lúc nào họ sẽ chết.

Cái chết tốt nhất nên là một quá trình bị động, như cách con người được sinh ra. Sinh ra và chết đi không phải là việc của con người. Việc của con người nằm ở giữa hai khoảng đó.

05.12.2019

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Mấy ngày gần đây anh share nhạc của Đen, có người hỏi anh cũng nghe rap à, rồi anh share clip của 1977 Vlogs, có bạn cũng hỏi anh xem cái này luôn hả… Anh trả lời rằng cái gì anh cũng xem qua, thế là bạn đó hỏi ngay rằng “Vậy còn porn thì sao?” Em nghĩ sao?

Đầu tiên nói một chút về định nghĩa. Dạo trước có chỗ nào đó thống kê rằng Việt Nam là một trong vài quốc gia tìm kiếm về “sex” cao nhất thế giới. Và một vài người cười chê rằng dân Việt “nhà quê” vì sex không phải là từ khóa chính xác cho thể loại phim mà họ tìm, dân tây họ tìm “porn” chứ không phải “sex”. Điều này đúng, sex là tình dục, sexy là gợi cảm theo nghĩa “trong sáng”, còn porn là phim kích dục, theo từ điển thì là phim khiêu dâm, nhưng anh nghĩ chữ kích dục sẽ trực tiếp và rõ ràng hơn. Anh không nói thêm về định nghĩa hay các thể loại, trong bài này sẽ dùng chung từ porn cho tất cả các thể loại phim kích dục nhẹ hay nặng.

Trong tiếng Anh có thành ngữ "Curiosity killed the cat", con mèo chết vì sự tò mò. Và sự tò mò của con người còn nhiều hơn con mèo rất nhiều, nhưng ít người chết vì tò mò, mà là sống không bằng chết. Dính vào những thứ gây nghiện chính là cái chết dành cho những kẻ tò mò. Điều thứ hai mà anh muốn nói ở đây chính là nếu em chưa từng xem, thì đừng thử.

Với sự phổ biến của internet và điện thoại thông minh hiện nay, việc tiếp xúc với porn là vô cùng dễ dàng đối với mọi lứa tuổi. Cùng với sự tiếp sức nhiệt tình từ các thể loại truyện tranh, truyện ngắn 16+, 18+, cảnh nóng trên phim truyện và cả phim truyền hình… sự tò mò của những người chưa từng xem porn không ngừng nâng cao thì việc xem qua một hoặc vài lần là gần như không tránh khỏi.

Thời anh còn nhỏ, chưa có internet, porn chỉ là các tập phim được ghi vào băng nhựa, thường được các quán café lén chiếu trên đầu chiếu video, và đó là phạm pháp, sẽ bị phạt tiền. Anh nhớ lần đầu tiên xem porn là lúc 8-9 tuổi gì đó, lúc đó lâu lâu mới có chỗ chiếu phim để tập trung lại xem, già trẻ lớn bé. Người chiếu phim là một người chú trong cơ quan gần đó, anh không nhớ gì về bộ phim đó bằng hình ảnh “ông chú” vừa xem còn bình luận “không biết mỗi lần vậy là nó sướng hay đau”.

Gần đây có vụ một thầy giáo u50 – u60 gì đó của một trường đại học, trong giờ ra chơi ngồi xem ảnh bikini mà quên tắt máy chiếu, sinh viên quay lại và chia sẻ ầm ầm. Em nghĩ nếu lúc đó thầy xem porn thì thế nào?

Sẽ thật khó chấp nhận, hoặc là một cú sốc với ta nếu ta vô tình biết một người mà ta kính trọng xem porn, đúng không? Thế nhưng thực tế là mọi người đều xem cả. Như vậy vấn đề không phải là có xem hay không, mà là nhìn lại xem porn có tác động như thế nào với ta trước, trong và sau khi xem, và trả lời câu hỏi có nên ngừng xem porn hay không.

Thường thì anh không muốn nói về những điều mình không thích, hoặc những điều quá khó tin, hoặc là điều mình cho là có hại, bởi vì khi nói ra có thể sẽ phản tác dụng, người khác sẽ không tin hoặc là họ sẽ tìm hiểu theo chiều hướng ngược với mong muốn của mình. Khi mình muốn giúp một người, nhưng lời nói của mình chưa đủ uy tín, chưa rõ ràng, ngược lại thành hại người. Anh rất xem trọng “phước” và “nghiệp” do những gì mình nói mang lại. Đó là lý do vì sao trước đây anh không nói về porn. Hôm nay anh thấy cần phải hi sinh một chút rủi ro để nói về chuyện này một cách cơ bản và rõ ràng nhất có thể.

Porn là một ngành “công nghiệp” tỷ đô, và hầu như ai ai cũng xem, hoặc nhiều hoặc ít, nên có rất ít người nói về mặt trái của nó, nếu có thì cũng chẳng ai quan tâm. Người ta vẫn bảo là porn giúp giảm căng thẳng, giải trí, thậm chí có người còn bảo porn giúp giảm xâm hại tình dục. Nhưng có thật vậy chăng?

Porn là phim kích dục, xem nó chỉ có một tác dụng chính là kích thích ham muốn tình dục trong người, và khi ham muốn thì phải giải tỏa, nên kéo theo porn, nhẹ nhất là thủ dâm.

Thời chưa có internet, truyền thông là báo chí và radio đã từng cố gắng ngăn những người trẻ tiếp xúc với porn và thủ dâm bằng những thông tin lệch lạc, mang tính đe dọa rằng thủ dâm sẽ gây vô sinh, liệt dương… Lúc đó có một số bác sĩ nổi tiếng cũng đã công nhận như vậy. Sau này thì chẳng ai nói thế nữa, khoa học không phải lúc nào cũng đúng. Tất nhiên ở đây chỉ đang bàn về porn, không nói về thủ dâm, nhưng hễ xem porn thì nhẹ nhất là thủ dâm.

Còn nặng hơn thì sao? Anh vẫn hay nói về “hạt giống bạo lực” khi người ta share những vụ bạo hành trên mạng xã hội, ở đây cũng giống như vậy. Porn cũng là một dạng hạt giống sẽ ký sinh vào trong tâm hồn của mỗi người và nảy nở. Khi dục vọng quá nặng và nhiều hình ảnh ám thị trong đầu, thủ dâm là không đủ, mại dâm cũng không, người ta sẽ có khuynh hướng thực hành theo những điều tưởng tượng mà họ thấy trên phim.

Có đợt anh xem một loạt các bài báo về xâm hại tình dục, hiếp dâm trên các báo lớn, anh nhận thấy hành vi của các hung thủ này đều mô phỏng theo các dạng phim porn, có tên còn ngây ngô đến mức không biết là mình phạm tội.

Thường thì người ta vẫn nghĩ mình có khả năng làm chủ, kiểm soát ham muốn, và xem porn hay thủ dâm giúp mình tự thỏa mãn, nhưng tất cả những điều đó chỉ đúng khi tinh thần còn đủ vững vàng và trong hoàn cảnh bình thường nhất, đó là những hạt giống mà nếu không ngừng tăng lên và tưới tẩm cho nó, thì sẽ đến lúc mất kiểm soát mà mình không lường trước được.

Có một tên tội phạm ngang nhiên đi vào trường tiểu học và ôm hôn các em học sinh, hay như vụ “Linh nựng” – một người có học thức và làm quan chức đến lúc về hưu vẫn “sa chân”. Họ xem porn nhiều quá đó.

Về vấn đề xem hay không xem porn, video clip đầu tiên mà anh xem tên là “Why I stopped watching porn” – lý do khiến tôi ngừng xem porn của Ran Gavrieli trên TEDx. Theo Ran, có hai lý do chính khiến anh ấy ngừng xem porn, đầu tiên chính là “Porn đem quá nhiều bạo lực và sự nóng giận vào trong trí tưởng tượng cá nhân tôi”. Như đã nói thì porn là một ngành “công nghiệp” tỷ đô, và muốn tăng thêm thu nhập, tăng lượng khách hàng, đa dạng hóa sản phẩm, thì họ phải nghĩ ra đủ trò. Porn không phải chỉ là tình dục, mà nó là sự kích dục theo nhiều cách khác nhau. Trong đó, theo Ran, thì là sự thống trị của đàn ông đối với phụ nữ (có những thể loại phim làm theo hướng ngược lại dành cho phụ nữ xem).. nói chung trong porn có những thứ vốn không có sẵn trong trí tưởng tượng của người bình thường.

Có thể Ran là một người nhạy cảm, rất dễ ám ảnh, nhớ dai và tưởng tượng nhiều về những thứ mình đã xem. Nếu em là người nhạy cảm, đừng xem porn. Điều này thì anh rất đồng cảm, vì anh cũng là người dễ tưởng tượng và ghi nhớ rất lâu. Anh vẫn thường nói mình không xem phim ma, vì xem 1 mà tưởng tượng 10. Anh chưa bao giờ nói mình không xem porn, vì nói chả ai tin.

Lý do thứ hai của Ran là anh ta nhận ra xem porn chính là đang ủng hộ cho việc sản xuất một thể loại mà Ran gọi là “phim mại dâm”. Ran từng làm tình nguyện viên giúp đỡ phụ nữ và cả đàn ông là nạn nhân của việc buôn người, từng đến hiện trường của những cảnh làm phim porn và thấy được để sản xuất ra những bộ phim đó thì những diễn viên phải thực hiện các động tác “vô lý” ra sao…

Một ví dụ minh họa mà Ran đưa ra là sau khi 20 phút xem các video ca nhạc khiến anh ấn tượng và hào hứng, thì một đoạn thời gian sau đó anh có hứng thú với việc ca hát, nghĩ mình giống như một ca sĩ nào đó, dù bản thân không hề có năng khiếu hay chưa từng có mơ ước trở thành ca sĩ, nhạc sĩ nào. Điều này chính là sự ám ảnh, là hạt giống gieo vào tâm hồn, cũng đúng với porn.

Đó là với những người nhạy cảm như Ran, còn người bình thường, ai ai cũng nghĩ xem một chút thì không sao cả, nhưng những hạt giống vẫn đang xâm nhập tâm hồn họ và mọi người đều đang cố kiềm nén, cố giữ mình ứng xử theo chuẩn mực xã hội… rồi khi không thể kiềm giữ hoặc trong hoàn cảnh không có luật lệ hay đạo đức nào ước thúc thì sao?

Hơn nữa, xem porn có thật sự giải quyết được vấn đề gì không, hay chỉ mang thêm càng nhiều vấn đề? Porn là một loại nước muối gây nghiện, chỉ càng uống càng khát mà thôi.

Cảm giác của một người thủ dâm là gì? Đầu tiên là ham muốn (điều này porn sẽ đóng vai trò kích thích, tăng cường), sau đó là thực hành, rồi thỏa mãn trong vài giây, rồi hụt hẫng, cảm thấy tội lỗi và tự nhủ mình sẽ không bao giờ làm vậy nữa.

Nhưng sau đó ít lâu, khi ham muốn nổi lên, người ta lại xem porn (hoặc xem porn như một thói quen để cho ham muốn nổi lên).. rồi lại lặp lại chuỗi tiếc nuối đó.

Cảm giác tội lỗi và hụt hẫng đó không bao giờ mất đi, nhưng porn và cơn nghiện khiến người ta không thể dừng lại.

Về điều này, có một nhóm người trên mạng lập nên các nhóm gọi là “no FAP” (không thủ dâm), người ta nghiên cứu được những lợi ích khi chuyển hóa năng lượng của sự ham muốn tính dục thành một loại năng lượng khác nếu một người ngưng thủ dâm trong thời gian dài. Anh không rõ lắm về nhóm này, chỉ biết là có những người như vậy tồn tại.

Tóm lại, theo anh thì porn là một loại ám ảnh có hại cho trí tưởng tượng và các hoạt động bình thường khác của tâm trí, là một loại hạt giống xấu cho tâm hồn. Porn là một loại nước muối gây nghiện, càng uống càng khát. Nếu ngừng được thì sẽ có nhiều mặt tốt. Và ai chưa xem thì đừng nên thử.

Em hãy bỏ đi ý nghĩ kiểu “người ta ai cũng vậy mà”, “là người chứ có phải thánh đâu”… Ừ người ta ai cũng vậy nên ai cũng khổ. Con đường thoát ra khổ ải lúc nào cũng sẵn đó, đi hay không tùy em thôi. Đừng nghĩ những gì mình chưa thấy là không tồn tại, những gì khác với đám đông là không đúng, nghen em.

23.10.2019

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Eleanor Roosevelt có câu danh ngôn “Những tư duy lớn bàn về tư tưởng; tư duy bình thường bàn về các sự kiện, tư duy nhỏ hẹp bàn về người khác”. Anh từng có suy nghĩ sẽ làm một Vlog series để bàn về những người mà anh thích, anh muốn kể, nhưng thấy câu đó nên sợ người ta bảo mình nhỏ bé, nên thôi, hehe.

Hôm nay nhân dịp Đen ra một lúc 2 clip mới, dù khá ngắn, và tiếp theo là liveshow của Đen, nên anh quyết định làm người nhỏ mọn một lần, để anh kể em nghe về Đen nha.

Đen, nghệ danh đầy đủ là Đen Vâu, tên thật là gì anh cũng không biết, có lần đọc qua mà anh không nhớ, mà anh cũng không thích chữ Vâu nên thường chỉ gọi là Đen thôi.

Lần đầu tiên anh nghe về Đen hình như là từ bài “Đưa nhau đi trốn” hay sao đó, lúc đó bài đó khá hot, mà anh lại không thích. Nghe kiểu có vẻ kích động, trẻ trâu gì gì đó, nhưng mà anh cũng nghe nhiều nhạc Rap, biết chuyện đó bình thường thôi, nên cũng không quan tâm lắm.

Anh bắt đầu nghe nhạc của Đen là từ bài “Cho tôi lang thang”, hát cùng với Ngọt.

“Nếu em hỏi, cho đến bây giờ tại sao anh vẫn lông bông? "Vì anh muốn khoác bụi lên mình cho tâm hồn đỡ tồng ngồng" Vì cuộc đời này công bằng, cũng chỉ một lần để sống Người ta mơ nhà mơ cửa, còn anh mơ núi mơ sông”

Có lẽ lúc đó đời anh cũng đang lông bông như vậy. Sau đó anh nghe nhiều bài khác, rồi tất cả các bài hát có Đen trong đó. Giọng Đen nghe nhỏ nhẹ, rõ ràng, thân quen. Giai điệu của các bài hát thì giông giống nhau, nhưng lời hát thì mang nhiều ý nghĩa, đơn giản, nhẹ nhàng đủ để cho một buổi chiều buồn bã trôi êm.

“Cuộc đời là một áng mây và mỗi chúng ta là hạt nước Chúng ta rơi. Ôi chúng ta rơi! Chẳng thể nào làm khác được Và cuối hành trình, ai rồi cũng sẽ vỡ ra Ta chỉ mơ nơi ta rơi xuống mặt đất khô cằn kia sẽ nở hoa”

Sau đó anh tìm hiểu một chút mới biết Đen sinh năm 1988, vốn ở miền Nam rồi chuyển ra Bắc làm công nhân nhặt rác ở Hạ Long, vừa đi làm vừa sáng tác nhạc, rồi hát dần dần cho đến hôm nay. Lúc này anh mới hiểu câu hát “Chẳng phải là anh sống chậm, mà đi sau là do tính chây lười. Ta trái ôm mơ, phải ôm rác, tay đâu mà nắm lấy tay người.” thật ra lại xuất phát từ nghĩa đen, “ôm rác” thật. Hai câu này cũng diễn tả được tình trạng của nhiều người trẻ, trong đó có người chẳng còn trẻ là anh. Cứ lười nhác, trì trệ mà trôi lăn trong cuộc đời, có một công việc vừa đủ nuôi thân, vướng cả hai tay không làm sao mà “nắm lấy tay người”. Cũng đâu phải không thể, do “chây lười” là chính mà thôi.

Thời tuổi trẻ, ai không mấy lần tỏ ra khinh cuồng ngạo nghễ, dù là thể hiện ra với người ngoài hay giữ kín trong tâm: “Em có thể gọi người như anh là gã điên. Vì điều đó đúng nên cũng thấy chả phiền. Ai cũng thay đổi chỉ có anh là bất biến. Em đang đối diện với gã mơ không ngả nghiêng”

Nhưng tình yêu của một người trẻ khi đối mặt với cuộc đời, lúc không có gì trong tay đầy những hẫng hụt và buồn tủi: “Ta yêu em như là 1 đứa trẻ, em làm ta đau theo cách đã trải đời. Ta cho em mọi thứ mà ta có, em còn băn khoăn và so sánh lãi lời”

Khi tình yêu không phải chỉ là chuyện của hai người: “Đôi khi anh chạnh lòng vì những gã theo đuổi em. Có người muốn hái, vài người khác muốn ngửi em. Anh muốn dắt em đi, họ đưa em bay ngút ngàn. Anh viết nhạc bằng bút bi, họ viết bằng cây bút vàng”

Nhạc của Đen chủ yếu là về tình yêu, về những sở thích ca hát, du lịch, đôi khi kèm theo những ước mơ và trăn trở, chút triết lý nhẹ nhàng và đặc biệt là hầu như bài nào cũng có một câu so sánh vui vui: “Đêm nay anh thấy buồn, buồn như nhạc Trường Vũ”; “Anh cần liều thuốc giảm đau, liều thuốc như thời Lý Hải” (Chỗ này ý nói bài liều thuốc cho trái tim); “Chẳng tự do đến mức buông lơi như DSK”; “Anh đã tin vào em như tin vào thuyết nhật tâm, như Ga-li-lê người ta nói anh thật hâm”; “Lá rơi nghiêng như Trần Đăng Khoa”; “Giống như LK anh vẫn tự hỏi nhiều khi Đen Vâu là ai”; “Em chỉ mang lại chua cay như là gói mì Hảo Hảo”; “Hình dung em như là Nữ Oa, có thể vá tâm hồn này sứt mẻ”..

Một số rapper có thể chê nhạc Đen quá hiền hay không có chất rap, người bình thường nghe nhạc pop thì có thể chê rằng lời hát của Đen quá thô, không có chất thơ.. Anh chỉ thấy cả nhạc và lời của Đen đều khá hợp với tâm trạng và cấp độ thưởng thức của mình.

Anh có xem một bài phỏng vấn của Đen, nhìn cách trả lời và nụ cười rất thật thà, trẻ trung hơn tuổi, anh nhớ lại mấy bài rap như Tan ka ka a.k.a Ganja hát cùng JGKiD và DSK, cũng chửi thề hổ báo, hút cần này kia, thấy hài ghê. Sau này nhiều bài hát nổi tiếng của Đen đều không còn tiếng chửi hay lời ca ngông nghênh như trước, đến cả bài “Anh đếch cần gì nhiều ngoài em” cũng phải sửa chữ đ*o thành đếch, có lẽ nhiều người nói Đen không còn chất Rapper, nên Đen nói “Có người nói tao thay đổi. Không! là tao thích nghi”

Một người ca sĩ có xuất thân như Đen, đi đến được như ngày hôm nay, mỗi khi ra bài mới đều lên top trending, liveshow đầu tiên bán hết sạch vé, anh thấy mừng cho Đen. Trong bài “Cảm ơn”, Đen nói “Bí quyết thành công, gói gọn trong hai từ : may vãi”. Cũng đúng là may thật, nhưng cơ hội hay vận may chỉ đến với người sẵn sàng đón nhận mà thôi, anh thấy Đen cũng may, nhưng cũng rất xứng đáng.

Ước mơ của Đen ngày nào, giờ một phần đã thành hiện thực: “Một ngày thứ nhạc mà anh chơi không chỉ lan truyền trong xó xỉnh nữa. Đi muôn nơi, đến muôn tai, không cần thiết phải có chỉnh sửa”

Anh mong là thành công sẽ là động lực để Đen đi xa hơn, chứ không phải là áp lực để gò ép sự sáng tạo vì mục đích nào khác:

“Anh cũng cần tiền, những dự án họ nói họ cần Đen. Và những con số, nặng tới mức đủ sức làm choáng mình. Nhưng em yên tâm anh bán chất xám chứ chưa từng bán mình” “Anh không muốn áp lực phải là thần tượng của một ai, Vì điều đó sẽ biến anh thành người khác vào một mai, Sống không được là mình, ôi điều đó thật là đau đớn sao, Anh ghét việc bị trở thành một thứ gì đó thật lớn lao.”

Như em thấy đó, trong bài này anh chỉ trích lời hát của Đen là chính, vì đó là sự đồng điệu, chẳng có gì phải nói thêm nhiều.

Chúc cho Đen luôn vui khi hát, còn thành công được đến đâu thì hay đến đó thôi.

21.10.2019

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

1:22 sáng ngày 17/10/2019, một tài khoản Facebook đăng đoạn video về một người đàn ông ở tỉnh An Giang say xỉn, đánh con anh ta bằng nhiều cú tát vào mặt, kèm theo thông tin về kẻ bạo hành này. Video này lập tức được chia sẻ một cách nhanh chóng cùng với vô số lời chửi rủa, phẫn nộ. Không chỉ vậy, một nhóm người còn tổ chức truy lùng người đàn ông bạo hành kia.

14:06 chiều ngày 17/10, một tài khoản Facebook khác mở chức năng trực tiếp video (livestream) cảnh vây bắt “hung thủ”. Một nhóm hơn 20 người vây quanh, đấm, đá vào người đàn ông trong clip. Tuy nhiên cũng có một số người ở hiện trường kịp thời ngăn lại việc bạo hành kẻ bạo hành kia. Đoạn livestream nói trên và nhiều hình ảnh lại tiếp tục được lan truyền, cùng hàng chục ngàn bình luận hưởng ứng.

Tất cả những điều này có mặt được, mất gì? Việc chia sẻ video, hình ảnh bạo lực cùng hàng chục ngàn bình luận chửi mắng, lan truyền sự phẫn nộ trên mạng hơn 10 tiếng và có thể còn lâu hơn nữa mang lại giá trị gì? Việc “trừng trị” hung thủ bằng bạo lực như thế có mang lại công lý cho nạn nhân không hay đó là hành vi vi phạm pháp luật?

Mặt “được” của trường hợp này, nếu có, thì là người đàn ông trong clip không dám tiếp tục đánh con một cách bạo lực như vậy nữa, hoặc nếu có đánh thì anh ta sẽ tránh không cho người khác quay clip lại. Về mặt pháp luật, có thể anh ta sẽ bị xử phạt một khoản tiền vì bạo hành trẻ em.

Nhưng hệ lụy của việc chia sẻ video bạo lực, bình luận tức giận và dẫn đến tổ chức vây bắt, đánh người như vậy là gì?

Trước hết, đó cũng là hành vi vi phạm pháp luật. Quần chúng có quyền tố cáo, nhưng không có quyền phán xử và trực tiếp xâm phạm thân thể người khác như vậy. Đáng nói là hành động này lại được một số lượng rất đông những người đồng tình, ủng hộ qua mạng, kèm theo những lời lẽ vô cùng kích động.

Trong các bài tôi từng viết về bạo lực học đường hay về việc chia sẻ thông tin trên mạng xã hội, tôi luôn muốn nhắn nhủ một điều rằng bạo lực chính là một dạng hạt giống xấu, chỉ cần tiếp xúc là sẽ bám rễ trong tâm hồn con người và khi có dịp nó sẽ bộc phát ra, đó là lúc người ta phẫn nộ, say xỉn…

Hành vi đánh con bằng cách tát vào mặt, với một đứa trẻ còn rất nhỏ của người đàn ông kia rõ ràng là sai trái, nhưng việc này nói cho cùng cũng chỉ tác động đến một đứa trẻ, một người cha và một gia đình nhỏ của anh ta. Hành vi đó bị phát hiện và xử lý thì mặt tốt của nó cũng chỉ tác động đến gia đình anh ta, như đã nói ở trên.

Thế nhưng việc phán tán hành vi bạo lực và sự phẫn nộ một cách rộng rãi đến hàng chục nghìn người, dẫn đến việc thi hành hành động bạo lực khác như vậy thì lại mang đến tác hại cho hàng chục nghìn người khác.

Những người đăng lại (không phải chia sẻ từ nguồn tin đầu tiên) các hình ảnh, video bạo lực kia với những lời kích động, đa số là các fanpage và facebook bán hàng. Tôi không dám chủ quan khi nói rằng chủ các tài khoản đó đăng tải lại như vậy là vì like và share, cũng không dám nghĩ rằng họ sẽ nhìn hiện tượng bạo lực và phẫn nộ được lan truyền kia với dạng một “tin hot” mà thôi. Nhưng nếu có ai trong số đó nghĩ vậy, thì thật tội lắm.

Tôi viết những dòng này không phải để chỉ trích những người chia sẻ video và livestream nói trên. Tôi không nói rằng quý vị có ý xấu khi chia sẻ như vậy. Tôi chỉ muốn nói rằng việc chia sẻ hình ảnh bạo lực đó kèm theo những lời chửi rủa không mang lại giá trị tích cực nào mà còn có thể làm hại đến bản thân quý vị và những người xung quanh mà thôi. Quý vị muốn chấm dứt cái xấu, cái ác, đó là tốt, nhưng cách làm thì không tốt.

Điều bi hài nhất của sự việc này là sau khi bị “cộng đồng mạng” đánh và giải lên công an, người đàn ông kia khai rằng video clip anh đánh con xảy ra vào… 2 năm trước.

Thưa quý vị, anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi viết trong “Bình Ngô đại cáo” hai câu rằng:

“Đem đại nghĩa để thắng hung tàn,

Lấy chí nhân để thay cường bạo.”

Tôi tin rằng nhân loại đang bước ra khỏi thời kỳ dùng bạo lực để đối kháng bạo lực. Và tôi thật tâm mong rằng mỗi người có thể cố gắng “lấy chí nhân” mà đối với “cường bạo”, đừng để một việc bạo lực trở thành đốm lửa đốt cháy cả khu rừng nhân nghĩa của chúng ta, đốt cháy bình yên của hàng ngàn người và lưu lại hạt giống bạo lực xấu xa kia.

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo

Đúng là nếu thay ống hút nhựa bằng ống hút cỏ hay thay túi nilông bằng túi giấy là góp một tay bảo vệ môi trường. Nhưng nếu cứ xài thoải mái ống hút cỏ, túi giấy thì chưa hẳn môi trường được bảo vệ.

Mốt "organic"

Ống hút được làm bằng bột gạo - Ảnh: TTO

Cách đây khoảng 1-2 năm, một vài người bạn của tôi bắt đầu chia sẻ nhiều về rác thải nhựa, sau đó tập trung vào tác hại của ống hút nhựa, tôi thấy các bạn rất tích cực trong việc phổ biến thông tin bảo vệ môi trường, cũng khá ngưỡng mộ.

Một thời gian sau, các bạn đăng bán ống hút kim loại. Loại ống hút này khá bất tiện vì phải tẩy rửa, nên tiêu thụ không tốt lắm. Sau đó, có bạn bán ống hút tre, rồi ống hút gạo.

Mới đây trên Shark Tank vừa có một start-up kêu gọi đầu tư được các nhà đầu tư tranh giành quyết liệt, với dự án sản xuất ống hút cỏ đã và đang thành công.

Khởi nghiệp thành công, kiếm được tiền, tạo việc làm cho xã hội là việc tốt. Góp phần bảo vệ môi trường lại càng tốt hơn. Tuy nhiên ống hút cỏ, túi giấy hay các vật dụng được tạo từ "vật liệu thân thiện môi trường" thật sự đóng góp gì cho việc bảo vệ môi trường?

Khi tham dự một khóa tập huấn về lồng ghép môi trường vào các hoạt động dự án trước đây, tôi khá ngạc nhiên khi biết rằng việc trồng lúa nước phát thải nhiều khí (cụ thể là mêtan CH4) gây hiệu ứng nhà kính. Ngoài ra, sản xuất lúa gạo cũng là một ngành sản xuất được cho là tiêu phí nhiều nước sạch.

Nhưng chúng ta có thể không ăn cơm sao? Và nếu không ăn lúa gạo nữa, chuyển sang ngũ cốc, bánh mì, thậm chí là thuần rau xanh thì sao? Cũng vậy, có thứ nào không phải từ môi trường mà ra? Việc sản xuất, chế biến, vận chuyển và tiêu thụ có khâu nào không tác động xấu đến môi trường?

Lại nói về việc "thực phẩm sạch" hay siêu sang chảnh là "hữu cơ" (organic), những thứ này có giải quyết vấn đề môi trường không? Không, nó chỉ tốt cho sức khỏe con người mà thôi.

Bởi vì nếu sản xuất hoàn toàn hữu cơ thì sản lượng sản xuất ra sẽ không thể nào đủ cung ứng cho nhu cầu khổng lồ của con người ở thời điểm hiện tại. Nhưng đó có phải là giải pháp không? Cũng không, đó cũng chỉ là một hình thức con người đang tiêu tốn tài nguyên trái đất một cách "hữu cơ" mà thôi.

Tại sao không bỏ hẳn ống hút, túi giấy?

Quay lại thay đổi ống hút nhựa bằng ống hút cỏ có tốt không? Có, điều đó giúp con người không thải thêm nhựa khó phân hủy ra môi trường nữa.

Nhưng đổi lại là sẽ có thêm một diện tích lớn đất đai, nước, nhân công, máy móc thiết bị dồn vào việc sản xuất ống hút cỏ, ống hút gạo, giấy hay các loại ống hút khác và nguy hiểm là ở chỗ: khi an tâm rằng mình đang đối xử tốt với môi trường, người ta sẽ vẫn giữ mức tiêu thụ thực phẩm, đồ dùng và mọi thứ khác ở một mức độ mà tôi cho rằng quá nhiều so với nhu cầu như hiện nay.

Ngay cả lúa gạo - một loại lương thực cơ bản - vẫn là một nguyên nhân gây hại cho môi trường, thì nói gì đến một cái ống hút - thứ có thể lược bỏ.

Tại sao là ống hút cỏ mà không phải là bỏ hẳn ống hút? Hay giảm uống một ly trà sữa mỗi tuần? Tại sao là túi giấy mà không phải là bỏ hẳn túi đi? Đồng ý là mọi thứ cần quá trình, nhưng nếu bước đệm quá êm đềm thì sẽ rất lâu người ta mới bỏ.

Tóm lại: việc thay thế các vật liệu khó phân hủy, có hại cho sức khỏe, trước hết là tốt. Tuy nhiên nếu vì vậy mà an tâm rằng mình không hề hại gì cho môi trường mà thoải mái tiêu thụ tài nguyên thì vẫn là lợi bất cập hại.

Điều tốt nhất có thể làm là giảm bớt tác động của bản thân, theo cách trực tiếp hay gián tiếp vào môi trường, bớt tiêu thụ tài nguyên dù là "xanh, đỏ, tím, vàng". Không có thứ nào thật sự "thân thiện môi trường" khi chúng được lấy từ môi trường.

Giảm thiểu việc tiêu tốn tài nguyên là bảo vệ môi trường chân chính vậỵ.

Một nghiên cứu được đăng tải trên phiên bản trực tuyến của Nature Climate Change cho biết: Nhiều khí carbon dioxide hơn trong khí quyển và nhiệt độ tăng cao là nguyên nhân khiến cho việc trồng lúa phát thải nhiều khí mê-tan (CH4) gây hiệu ứng nhà kính/kg gạo sản xuất ra.
Báo cáo của Bộ Tài nguyên môi trường Việt Nam công bố năm 2014 cho thấy, lượng phát thải khí nhà kính từ nông nghiệp chiếm 38,5% tổng lượng phát thải khí nhà kính quốc gia, trong đó phát thải khí nhà kính từ canh tác lúa nước chiếm 50,5%.

Bài đăng trên TTO: https://tuoitre.vn/ong-hut-co-tui-giay-co-bao-ve-moi-truong-nhieu-nhu-ban-nghi-20190914094659074.htm

Nguyễn Huỳnh Nhất Bảo